Czy bankować krew pępowinową dziecka?

Bank krwi pępowinowej to rozwiązanie, nad którym zastanawia się wielu przyszłych rodziców przygotowujących się do narodzin dziecka. Jednym z ważnych pytań pojawiających się w tym okresie jest to, czy warto bankować krew pępowinową, a dokładniej zawarte w niej komórki macierzyste, które mogą zostać pobrane podczas porodu i przechowane z myślą o ewentualnym wykorzystaniu w przyszłości. Przeczytaj nasz artykuł i dowiedz się, czym dokładnie jest bankowanie krwi pępowinowej oraz jakie korzyści daje.

Bank krwi pępowinowej – co to jest i czy warto?

Decyzja o pobraniu i przechowywaniu krwi pępowinowej często rodzi wiele pytań. Przyszli rodzice zastanawiają się, czy komórki macierzyste rzeczywiście mogą zostać wykorzystane w przyszłości, w jakich sytuacjach znajdują zastosowanie oraz czy warto zdecydować się na usługę ich bankowania. Zanim podejmą decyzję, dobrze jest poznać najważniejsze informacje dotyczące samego pobrania, przechowywania oraz możliwości wykorzystania materiału biologicznego.

Komórki macierzyste – definicja

Komórki macierzyste to niezróżnicowane komórki, zdolne do podziału i samoodnawiania przez nieograniczony czas. Pod wpływem działania odpowiednich czynników, mogą się przekształcić w różne typy dojrzałych komórek np. krwinkę czerwoną (erytrocyt), krwinkę białą (leukocyt), płytkę krwi (trombocyt), komórkę nerwową czy komórkę mięśniową. Ze względu na te właściwości komórki macierzyste znajdują kliniczne zastosowanie w leczeniu kilkudziesięciu jednostek chorobowych.

Źródłem komórek macierzystych może być szpik, krew obwodowa, a także krew pępowinowa, która stanowi ich niezwykle bogate źródło. Poród jest jedynym momentem, w którym można pozyskać krew pępowinową, aby następnie, w specjalnym procesie preparatyki, wyizolować z niej komórki macierzyste. Następnie przechowywane są one w specjalnie do tego celu przystosowanych pojemnikach.

Pozyskanie krwi pępowinowej jest możliwe zarówno podczas porodu siłami natury, jak i w trakcie cesarskiego cięcia. Sama procedura pobrania nie wpływa na przebieg porodu. Izolowanie komórek macierzystych z pozyskanej krwi pępowinowej nie budzi również kontrowersji natury etycznej, ponieważ materiał biologiczny, jakim jest krew pępowinowa, przez wiele lat traktowany był jako odpad medyczny. Obecnie, dzięki rozwojowi medycyny, zamiast go utylizować, można pozyskać z niego komórki macierzyste wykorzystywane w określonych procedurach leczniczych.

Komórki macierzyste a leczenie chorób

Komórki macierzyste mogą być wykorzystywane w leczeniu wielu chorób, zarówno osobie, od której zostały pobrane, jak i jej najbliższym krewnym. W przypadku wykorzystania własnych komórek występuje pełna zgodność immunologiczna, natomiast u członków rodziny szansa na odpowiednią zgodność jest stosunkowo wysoka. W przypadku komórek macierzystych z krwi pępowinowej wymagania dotyczące zgodności tkankowej mogą być mniej restrykcyjne niż przy poszukiwaniu niespokrewnionego dawcy. Zgodność określa się m.in. na podstawie tzw. antygenów HLA. Przy wykorzystaniu krwi pępowinowej w rodzinie wystarczająca może być zgodność na poziomie 4/6, podczas gdy w przypadku dawcy niespokrewnionego zwykle wymagana jest zgodność 9/10. Dzięki temu przechowywana krew pępowinowa może zwiększać szansę na znalezienie odpowiedniego materiału do leczenia wśród najbliższych członków rodziny.

Bankowanie komórek macierzystych – zalety

Dlaczego w takim razie warto zastanowić się nad bankowaniem komórek macierzystych? Przemawia za tym kilka argumentów:

1. Komórki macierzyste z krwi pępowinowej są biologicznie młodsze niż komórki pobierane od osoby dorosłej, np. ze szpiku lub krwi obwodowej.
2. Tego rodzaju komórki są bardziej pierwotne i mniej wyspecjalizowane, dzięki czemu mają zdolność do samoodnawiania oraz przekształcania się w różne typy dojrzałych komórek. 
3. Komórki macierzyste pozyskane z krwi pępowinowej są bezpieczniejsze pod względem ewentualnych uszkodzeń promieniowaniem jonizującym czy mutagenami środowiskowymi.
4. W przypadku komórek macierzystych pozyskanych z krwi pępowinowej istnieje mniejsze ryzyko wystąpienia powikłania GVHD (przeszczep przeciw gospodarzowi).
5. Pozyskanie komórek macierzystych z krwi pępowinowej odbywa się w sposób nieinwazyjny. Zabieg jest prosty, trwa krótko i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia matki i noworodka.

Sposoby pozyskiwania krwi pępowinowej

Do pozyskiwania krwi pępowinowej wykorzystuje się specjalne pojemniki pobraniowe, które znajdują się w zestawach przygotowywanych przez bank komórek macierzystych. Przyszła mama zabiera taki zestaw ze sobą do szpitala i przekazuje go położnej lub innemu członkowi personelu medycznego odpowiedzialnemu za pobranie. Krew pępowinową pozyskuje się po odpępnieniu dziecka. Po dokładnym zdezynfekowaniu sznura pępowinowego personel medyczny pobiera krew do specjalnego pojemnika, a następnie odpowiednio zabezpiecza materiał i przygotowuje go do transportu do banku komórek macierzystych.

Kiedy pozyskana krew pępowinowa zostaje przetransportowana do laboratorium rozpoczyna się proces preparatyki. Na rynku do wyboru są dwie metody.

• Metoda Tradycyjna – to sposób preparatyki powszechnie stosowany w bankach komórek macierzystych. Polega na odwirowaniu krwi pępowinowej z zachowaniem odpowiednich parametrów, takich jak temperatura, czas oraz szybkość obrotów. Kolejnym etapem jest rozdzielenie poszczególnych składników krwi pępowinowej. Proces ten może być wykonywany manualnie, przy użyciu prasy ręcznej lub urządzenia Optipres. Dokładność rozdziału w dużej mierze zależy od wizualnej oceny osoby odpowiedzialnej za przeprowadzenie procedury. 
• Metoda SEPAX – to sposób preparatyki wykorzystujący szwajcarski separator komórek macierzystych SEPAX, zaprojektowany specjalnie do izolowania komórek macierzystych z krwi pępowinowej. Metoda ta jest uznawana za jeden z najwyższych standardów preparatyki krwi pępowinowej. W Polsce preparatykę z wykorzystaniem systemu SEPAX wśród prywatnych banków komórek macierzystych oferuje DIAGNOSTYKA Bank Komórek Macierzystych. Zastosowanie tej technologii pozwala uzyskać wysoki odzysk komórek macierzystych z preparowanej krwi pępowinowej, a cały proces odbywa się w tzw. systemie zamkniętym, co ogranicza ryzyko zanieczyszczenia materiału podczas preparatyki. Ważną zaletą metody SEPAX jest również pełna automatyzacja procesu, która zwiększa jego powtarzalność, precyzję i bezpieczeństwo. 

W trakcie preparatyki wykonywane są również badania krwi pępowinowej, które pozwalają ocenić jakość i czystość pozyskanego materiału. Dodatkowo analizowana jest krew obwodowa matki, pobierana podczas porodu, m.in. pod kątem obecności określonych zakażeń wirusowych. Jeśli wyniki badań są prawidłowe, rodzice otrzymują odpowiednie certyfikaty, a wyizolowany preparat komórek macierzystych dziecka zostaje przekazany do długoterminowego przechowywania. Materiał przechowuje się w specjalnie przystosowanych do tego celu pojemnikach, w warunkach umożliwiających zachowanie jego właściwości.

Podsumowanie

Decyzja o bankowaniu krwi pępowinowej jest indywidualnym wyborem przyszłych rodziców i warto podjąć ją świadomie, po zapoznaniu się zarówno z możliwościami wykorzystania komórek macierzystych, jak i z przebiegiem całej procedury. Najważniejsze jest, aby korzystać z usług sprawdzonego banku, który zapewnia odpowiednie standardy pobrania, preparatyki, badań oraz przechowywania materiału. Dobrze zebrane informacje pozwalają spokojniej ocenić, czy bankowanie komórek macierzystych jest odpowiednim rozwiązaniem dla danej rodziny.

Szczegółowy wykaz chorób gdzie zastosowanie mogą mieć komórki macierzyste znajduje się na stronach:
www.bank.diag.pl/zastosowanie/#leczone-choroby
www.krewpepowinowa.pl/transplantacje_autologiczne.html